Pel torista, pel passejaire, pel visitaire mai que mai, per l’amator de b\u00e8las-arts o de pichon patrim\u00f2ni quitament, es a l’enc\u00f2p mesconeguda e famili\u00e8ra, discr\u00e8ta e omnipresenta, anodina e remarcabla\u2026
Ela, es l’eraldica, la sci\u00e9ncia del blason que reg\u00eds las armari\u00e1s, aqueste c\u00f2de identitari grafic nascut en plen Atge-Mejan e que garda u\u00e8i, apr\u00e8s gaireben mila ans d’exist\u00e9ncia, tota sa f\u00f2r\u00e7a estetica e simbolica.
Apareguda suls escuts dels cavali\u00e8rs e las bandi\u00e8ras dels princes al cors del s\u00e8gle 12, l’eraldica s’espandigu\u00e8t a l’ensemble de la societat medievala del s\u00e8gle 13 al s\u00e8gle 15 fins a devenir un simb\u00f2l m\u00e0ger de la societat d’Ancian Regime, que la Revolucion cerqu\u00e8t a far desapar\u00e9isser.
Aqu\u00f2 explica benl\u00e8u en partida lo rap\u00f2rt ambig\u00fa qu’entreten\u00e8m encara u\u00e8i en Fran\u00e7a amb aqueste art sovent mespresat mas tanben fantasmat.
Saique, d’unes i veiri\u00e1n d’alhors un parall\u00e8l ambe \u00e7\u00f2 que conegu\u00e8t la lenga n\u00f2stra dins los dos s\u00e8gles passats\u2026 Cal dire que lo blason es tanben un lengatge ambe son vocabulari e sa gramatica, sas r\u00e8glas, sas n\u00f2rmas e sa poesia.
Aital, tre la naissen\u00e7a de l’eraldica, l’usatge aparegu\u00e8t de descriure los motius pinturats suls escuts ambe de mots, dins de frasas que siagu\u00e8ron pauc a pauc codificadas. La literatura occitana de l’ep\u00f2ca dels trobadors es claufida de refer\u00e9ncias als dessenhs e a las colors presents suls bloqui\u00e8rs dels er\u00f2is corteses.
La Canso de la Crosada ne balha, en particular, d’exemples nombroses :

\u00ab Li escutz e las lansas e la onda qui cor
E l’azurs el vermelhs el vert ab la blancor
E l’aur fis e l’argens mesclan la resplandor \u00bb [laissa 163, linhas 70-72]

Mai tard, los eralds, vertadi\u00e8rs professionals de las armari\u00e1s, realizar\u00e0n de grand armorials pinturats e blasonats per recampar las armari\u00e1s dels senhors originaris d’un reialme o amassats a l’escasen\u00e7a d’un torn\u00e8g o d’una batalha.
Tanl\u00e8u espelidas dins la societat medievala, las armari\u00e1s siagu\u00e8ron pas jamai reservadas a la noblesa e trobam del s\u00e8gle 13 al s\u00e8gle 18 d’exemples nombroses d’armari\u00e1s institucionalas, borgesas o quitament paisanas.
A l’ora d’ara, l’usatge de las armari\u00e1s dins la vida vidanta es totjorn plan espandit. Las collectivitats territorialas (regions, despartaments, comunas), las institucions (associacions esportivas, clubs, instituts, esc\u00f2las\u2026), las marcas comercialas (veituras, esp\u00f2rts, vins, cervezas\u2026) son nombrosas a contunhar d’utilizar d’armari\u00e1s per marcar e afortir lora identitat publica. La m\u00e0ger part dels l\u00f2gos mod\u00e8rns son d’alhors los eireti\u00e8rs dir\u00e8cts de las r\u00e8glas del blason edictadas i a gaireben un milenari.<\/p>\n\n\n\n

\u2026 legir la seguida dins Patrim\u00f2ni n\u00b091<\/strong><\/p>\n\n\n\n